Doğrulama
“Babanın öz kızına şehvet duyması haram değil!”

Diyanet Fetvası: Web’deki Kaynak Değişirse Haberi Nasıl Doğrulayacağız?

Devletin dijitalleşmesi, gazetecilerin kamu kurumları hakkında bilgi toplamasını kolaylaştırdığı gibi büyük tehlikelere de yol açabiliyor. Diyanet’in “Babanın öz kızına şehvet duyması haram değil!” şeklinde bir fetva verdiğine dair BirGün Gazetesi’nin websitesinde yer alan haberin ardından, fetvanın ilgili websitesi linkinden kaldırıldığı iddia edildi.

Baştan belirtelim, habere kaynak olan metin Diyanet İşleri Başkanlığı’nın web sitesinde yer almış ama muhtemelen haberleştirilince kaldırılmış. Verilen linklerde içeriğe ulaşmak mümkün olmasa da haberin doğru olduğunu linkin Google ön belleğinde yer alan görüntüsüyle doğrulayabiliyor. (Bu yazının yazıldığı sırada bu linkteki bilgi de kayboldu, ancak kaynak hala arşivlerde duruyor, biraz daha okuyunca göreceksiniz.)

Habere kaynak olan bir web sayfasındaki metnin değiştiğini nasıl anlarız? O web sayfasını değişmesinin önüne geçemeyiz belki ama değişmeden önceki halini kanıt olarak nasıl saklarız? Haberi yapanlar ve haberi okuyanlar için birkaç öneri:

1) Ekran görüntüsü alın ama bunun yeterli olmadığını bilin. 

Ekran görüntüleri elinizdeki ilk sağlam delil olabilir ama bunun ötesine geçmek gerekiyor çünkü bir ekran görüntüsü yani bir jpeg çok kolay editlenebilir, değiştirilebilir. Üstelik web sayfalarında kullanılan fontlar çok basit bir yöntemle tespit edilebileceğinden aradaki farkı anlamanız imkansız olabilir.

2) Linki hızlıca arşivlere alın. 

Haberinize kaynak olan linki archive.is gibi bir siteyle internet arşivlerine kaydedin. Bu arşivler daha sonra archive.org gibi sitelerde gözükebilir. Bu yöntemin faydası haberinize kaynak olan web sayfası değişse bile internet arşivlerinde sayfanın içine gömülü link ve kodlarla hala duracak olması. Böylece o sayfanın baştan yaratılmadığından emin olursunuz.

3) Kaynak linki ‘değişiklik takibi’ ile izleyin.

Çeşitli web monitor siteleri veya browser eklentileriyle bir linki takibe alırsanız, o link içeriğinde bir değişiklik olduğunda bildirim alacaksınız. Bunlardan bazıları şöyle; Distill Web Monitor, ChangeDetection

4) Web sayfasını ‘farklı kaydedin’.

5) Haberinizin içine ekran görüntüsü ve arşiv linkini ekleyin.

Web sayfaları kaynak oluşturacaksa, kaynağınızın uçucu olduğunu ama hiçbir zaman kaybolmayacağını bilmelisiniz. İnternette hiçbir şey yok olmaz, yeter ki elinizde tutmayı bilin.

Not: Sosyal medyada yapılan paylaşımlar ve Google ön belleğinin ortaya çıkmasıyla BirGün editörleri ön belleği arşivledi. Gooogle ön belleği de değişmiş olmasına rağmen kaynak hala duruyor.

 

Share this Story
Load More Related Articles

2 Comments


  1. […] BirGün’den Hakan Demir’in Archive.is adresinde aldığı kopya Diyanet’in tahrif iddialarını yalanlıyor. Gazeteci Mehmet Atakan Foça’nın da doğruladığı gibi, BirGün’ün haberinde Diyanet’in Fetva servisinin verdiği cevap hakkında herhangi bir tahrifat yok. […]

    Reply

  2. […] BirGün’den Hakan Demir’in Archive.is adresinde aldığı kopya Diyanet’in tahrif iddialarını yalanlıyor. Gazeteci Mehmet Atakan Foça’nın da doğruladığı gibi, BirGün’ün haberinde Diyanet’in Fetva servisinin verdiği cevap hakkında herhangi bir tahrifat yok. […]

    Reply

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Özgeçmiş


Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi mezunu. 2009'da bir yerel gazetede muhabir olarak gazeteciliğe başladı. 2011 yazında Bianet'te yaptığı stajın ardından aynı yıl Uluslararası Af Örgütü Türkiye Şubesi'nin yürütmekte olduğu Mülteci TV haber sitesinin editörlüğünü yaptı. 2013 yazında BBC Türkçe'de stajını yaparken mobil habercilik, dijital medya ve gazeteciliğin geleceği gibi konularla tanıştı ve bu alana yöneldi. Gazeteciler için dijital veriyi doğrulama teknikleri, veri gazeteciliği, gazeteciler için sosyal medya ve arama pratikleri gibi konularda araştırmalarını sürdürüyor.

Yayında!

Ekran Resmi 2015-09-10 12.36.31

Doğrulama El Kitabı CNN Türk’te

Youtube Kanalına Abone Olun