Yazılar
clickbait[1]

Tık Tuzaklarından Korunmak

Facebook geçtiğimiz günlerde bir açıklamayla artık “clickbait” denen tık tuzakları (veya olta haberlere) zaman tünellerinde izin vermeyeceğini duyurdu. Facebook’un özellikle sayfa paylaşımlarında etkileşim almayan veya öne çıkarılmayan gönderileri, kullanıcıların zaman tünellerinde göstermekte çekinceli tavrı uzun zamandır tartışılıyordu.

Bu kriterler arasına şimdi, okuru kandırmayı ve paylaşılan linke tıklatmayı amaçlayan gönderiler de girecek. Ne demek istediğimizi biraz açalım.

Facebook girdiğiniz her iletiyi veya yönettiğiniz bir sayfadan paylaştığınız her içeriği tüm arkadaşlarınıza veya sayfa takipçilerinize göstermiyor. Facebook’un bu eleme mekanizması çoğu zaman kendi kişisel hesaplarımızdan bağlanarak gördüğümüz zaman tünellerinde hep aynı kişilerin gönderileriyle karşılaşmamıza neden oluyor. Bunun bir sebebinin Facebook’un bunu yaparak kullanıcıların gönderilerine veya sayfaların paylaştıklarına para yatırmasını sağlamak olduğu ileri sürülüyor. Bu konuyla alakalı aşağıdaki video açıklayıcı bir materyal olabilir.

Türkçesini burada bulabileceğiniz yeni açıklamayla ise artık Facebook’un, özellikle Türkiye’de bir çok medya kuruluşunun yapmayı alışkanlık haline getirdiği üzere, tık tuzaklarına çare bulmaya çalışacağı söyleniyor. Muhtemelen bu güncelleme, daha önce açıklanan Zaytung gibi parodi haber paylaşımlarının hemen yan tarafında gönderinin gerçek olmadığına dair bir ibarenin eklenmesi yeniliğiyle birlikte sunulacak.

Binlerce sekmeyle boğuşmak istemiyorsanız internette tıkınızı sağlama almak zorundasınız. Haber sitelerinin sosyal medyaya yönelik bir etik oluşturmaması ve aslında böyle bir şeye ihtiyaç dahi duymaması, kullanıcıyı kandırarak haberini okutmak ve mümkünse sağladığı bu sahte görüntüleme üzerinden para kazanmak istemesine neden oluyor.

Facebook bizi bundan koruyabilir mi? Emin olamıyoruz. Peki ya Twitter?

Tık tuzaklarından korunmanın en iyi yolu oturup kullandığımız sosyal medya platformunun buna dair bir proje geliştirmesini beklemektense kendi önlemimizi almak.

Buna dair şu an uygulanmakta olan bir formül var. Açılan “spoiler” Twitter hesaplarıyla bazı hacktivistler veya yazılımcılar haber sitelerinin kendilerini kandırmayı amaçlayan tweetlerinin içeriğine dair spoiler tweetler oluşturuyorlar.

Örneğin aşağıda Huffington Post’un gönderdiği tuzaklı bir tweet bulunuyor. “Haftasonu tatilinizde bavulunuza sığmak için yapmanız gerekenler” tadında yazılan tweet, kullanıcıyı sorunun cevabını almak için linke tıklamaya davet ediyor. Alacağınız cevap zaten bildiğiniz ya da sizi tatmin etmeyecek kadar uyduruksa bu linke tıklayarak gerçek hayat için kısa ama sanal hayat için oldukça uzun bir zamanı kaybedeceksiniz.

@HuffPoSpoilers hesabı ise Huffington Post’un orjinal tweetini modifiye retweet olarak kopyalayıp başına linkte yer alan cevabı iki kelimeyle yazıyor: “Daha az eşya”

Bir diğer örnek UpWorthy’ye ait. Site “28 yıl sonra o bölgedeki mantarlar 5 kişiyi öldürmeye yetecek radyoaktivite taşıyor” şeklinde bir tweet atıp “o bölge”yi merak eden kullanıcıları linke tıklamaya çağırıyor. Sitenin spoilerlarını veren Twitter hesabı @UpworthySpoiler yukarıdaki örnekte olduğu gibi “o bölge”nin neresi olduğunu alıntıladığı tweetin başına yazarak kullanıcıları bir tık tuzağından daha kurtarmış oluyor.

Son zamanlarda bu tarz gönderileri Türkiye medyasının sosyal medya hesaplarında sıklıkla görmek mümkün. Hele hele dijitalleştiğini öne süren Radikal ve abisi Hürriyet’in de bu tarz gönderiler kullanması, yukarıdaki örneklerden esinlenerek iki yeni hesap oluşturmama neden oldu. @RadikalSpoiler ve @HurriyetSpoiler‘ı üç dört ay önce açtım ve iki gün aktif kullanabildim. Toplamdan maksimum 10 tweet atarak tık tuzaklarını bozmaya çalıştım. Uzun zamandır zamansızlıktan bakamıyordum. Bugün farkettim ki iki hesap da uçurulmuş! İki günlük çalışma bile rahat kaçırmaya yetmiş.

Twitter

Sonuç olarak tık tuzaklarından korunmanın bir yolu sosyal medya platformlarının kendilerince oluşturacakları sistemler olabileceği gibi en sağlam korunma yolu kullanıcının kendi tedbirini alması. Bu tarz hesapların çoğalması dileğiyle, viva spoiler!

Son not: Başka önerileriniz varsa lütfen bu yazıyı yorumlayarak katkıda bulunun.

Share this Story
  • clickbait[1]
    Yazılar

    Tık Tuzaklarından Korunmak

    Facebook geçtiğimiz günlerde bir açıklamayla artık “clickbait” denen tık tuzakları (veya olta haberlere) zaman tünellerinde izin vermeyeceğini duyurdu. Facebook’un özellikle sayfa ...
Load More Related Articles

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Özgeçmiş


Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi mezunu. 2009'da bir yerel gazetede muhabir olarak gazeteciliğe başladı. 2011 yazında Bianet'te yaptığı stajın ardından aynı yıl Uluslararası Af Örgütü Türkiye Şubesi'nin yürütmekte olduğu Mülteci TV haber sitesinin editörlüğünü yaptı. 2013 yazında BBC Türkçe'de stajını yaparken mobil habercilik, dijital medya ve gazeteciliğin geleceği gibi konularla tanıştı ve bu alana yöneldi. Gazeteciler için dijital veriyi doğrulama teknikleri, veri gazeteciliği, gazeteciler için sosyal medya ve arama pratikleri gibi konularda araştırmalarını sürdürüyor.

Yayında!

Ekran Resmi 2015-09-10 12.36.31

Doğrulama El Kitabı CNN Türk’te

Youtube Kanalına Abone Olun